Algemeen

Elk oog heeft zes oogspieren, vier rechte en twee schuine oogspieren. Bij een rechte oogstand houden deze oogspieren de twee ogen in balans. Deze balans zorgt voor een goede samenwerking tussen beide ogen. Soms wordt deze balans verstoord. Dan staan de ogen niet recht; één van beide ogen staat afgeweken. Er is dan ook geen samenwerking meer tussen beide ogen. We noemen dit dan scheelzien of strabismus. Er zijn veel vormen van scheelzien. Het afwijkende oog kan naar buiten (naar het oor), naar binnen (naar de neus) en/of naar boven of beneden zijn gericht. Het kan ook in combinaties voorkomen.

Afbeelding: de oogspieren

Scheelzien ontstaat meestal op kinderleeftijd, maar kan ook op latere leeftijd ontstaan. Scheelzien komt bij 3-5% van de bevolking voor en is niet alleen een cosmetisch probleem. Kinderen die scheel kijken, kunnen een lui oog ontwikkelen en/of geplaagd worden. Scheelzien dat op latere leeftijd ontstaat, kan andere klachten geven, zoals dubbelzien.

Vormen van scheelzien

Er zijn verschillende vormen van scheelzien.

Scheelzien kan constant aanwezig zijn maar ook wisselend (intermitterend strabismus); het ene moment is het scheelzien wel aanwezig en het andere moment niet of verminderd aanwezig.

Soms is scheelzien alleen in verborgen vorm aanwezig (latent strabismus). Dit komt bij veel mensen voor en hoeft geen problemen te geven. Er is ook scheelzien dat alleen op afstand of dichtbij of in een bepaalde richting aanwezig is. Daarnaast kan er ook sprake zijn van pseudo-strabismus. Hierbij is geen echt scheelzien aanwezig maar lijkt dit wel het geval. Vaak komt dit door een brede neusrug.

Oorzaken

De oorzaak van het scheelzien is niet altijd bekend. Factoren die tot scheelzien kunnen leiden zijn:

Erfelijkheid
Aangeboren scheelzien
Scheelzien na een infectieziekte, ongeval en tumor
Ongecorrigeerde brilafwijking
Oogbewegingsstoornis

Daarnaast bestaat er een verband tussen scheelzien en vérziendheid (plusbril). Bij vérziendheid moeten de ogen zich extra inspannen om scherp te zien. Deze extra inspanning leidt dan tot scheelzien, waarbij het afwijkende oog naar binnen draait.

Gevolgen van scheelzien

Bij scheelzien zijn beide ogen niet op hetzelfde punt gericht. Er komen twee beelden in de hersenen binnen die niet samengevoegd kunnen worden en er ontstaat een dubbel beeld.

De gevolgen van scheelzien zijn afhankelijk van de leeftijd waarop het scheelzien ontstaat. Er is verschil tussen de gevolgen van scheelzien dat ontstaat voor het achtste levensjaar en scheelzien dat op latere leeftijd ontstaat.

Bij kinderen tot acht jaar ontstaat geen dubbelzien omdat zij het beeld van het scheelstaande oog in de hersenen kunnen onderdrukken. Het gevaar hiervan is dat het scheelstaande oog niet of weinig gebruikt wordt en het zich niet optimaal ontwikkelt. Dit heeft tot gevolg dat dit oog steeds minder gaat zien en lui wordt. Een lui of scheelstaand oog is goed te behandelen als het vroegtijdig wordt ontdekt.

Ontstaat scheelzien na het achtste levensjaar dan kunnen de hersenen het dubbele beeld niet meer onderdrukken. Er ontstaat dan wel dubbelzien.

Behandeling

Doordat kinderen onder acht jaar het beeld van het scheelziende oog in de hersenen kunnen onderdrukken, ontstaat de kans op een lui oog (amblyopie). Eerst zal dan een amblyopiebehandeling worden gestart: het welbekende afplakken van het goede oog met een oogpleister.

Ook is het mogelijk scheelzien ten gevolge van vérziendheid volledig of gedeeltelijk te verhelpen met een bril. Wanneer een bril het scheelzien onvoldoende corrigeert, is vaak nog een operatie nodig om de oogstand te corrigeren. Soms is het mogelijk dat na de operatie de ogen weer (enigzins) samenwerken, in andere gevallen is het alleen een cosmetische correctie (de oogstand is nu recht).

Scheelziens-operatie

Een scheelziens-operatie is een operatie aan de spieren die voor de oogbewegingen zorgen. De oogarts verplaatst de oogspieren zodat de balans tussen de ogen verandert. De oogarts voert de operatie meestal uit aan twee ogen. Omdat de spiertjes aan de buitenkant van het oog zitten, hoeft de arts het oog niet open te maken. Anders dan sommige mensen denken wordt de oogbol bij een scheelziens-operatie nooit uit de oogkas gehaald. De operatie gebeurt onder algehele narcose en duurt ongeveer een uur, afhankelijk van het aantal spiertjes dat geopereerd moet worden. In de meeste gevallen is één enkele operatie voldoende om het scheelzien te corrigeren. Soms zijn meer operaties nodig.

Bij een scheelziensoperatie op oudere leeftijd is het erg belangrijk om van tevoren de kans op dubbelbeelden na een operatie te onderzoeken. Soms zijn de hersenen zo goed aangepast aan de bestaande schele oogstand, dat het onmogelijk is om het scheelzien te corrigeren zonder dubbelzien te veroorzaken. In dat geval kan er geen scheelziens-operatie plaatsvinden.

Na de operatie krijgt u een recept voor oogdruppels mee. Deze gebruikt u gedurende een week. Vermijd stoffige ruimtes. Een kind kan de eerste dagen na de operatie beter niet in de zandbak of het zwembad spelen, in verband met infectiegevaar.

Vragen

Wanneer u nog vragen heeft, stelt u deze dan aan de behandelend orthoptist bij uw volgende afspraak.

Samenwerking

De afdeling Oogheelkunde maakt onderdeel uit van het Oogzorgnetwerk. Het Oogzorgnetwerk is een samenwerkingsverband tussen verschillende oogheelkundige afdelingen in Nederland. Het Oogzorgnetwerk is een initiatief van het Oogziekenhuis Rotterdam.

Hoe gaan wij met uw vertrouwelijke gegevens om

Zodra u zich meldt in het ziekenhuis, leggen wij persoonlijke gegevens over u vast. Die gegevens zijn geheim. Alleen de arts die u behandelt, de ziekenhuismedewerkers die bij uw behandeling betrokken zijn en uzelf mogen uw gegevens inzien. Daarnaast kunnen uw huisarts, de huisartsenpost en uw apotheker een samenvatting van uw medische gegevens inzien bij spoedeisende zorg buiten praktijkuren. Meer informatie over de omgang met uw gegevens en andere rechten en plichten, kunt u lezen in de folder ‘Uw rechten en plichten als patiënt’. Deze folder is verkrijgbaar op de poliklinieken, de verpleegafdelingen en bij het Bureau Patiëntenvoorlichting. De folder kunt u ook lezen op www.slingeland.nl.Slingeland Ziekenhuis
Kruisbergseweg 25

Postadres:
Postbus 169
7000 AD Doetinchem

Telefoon: (0314) 32 99 11
Internet: www.slingeland.nl